In het klooster of in de afzondering?
Het probleem verliest veel van zijn gewicht door zich terug te trekken uit de wereld. Maar het heeft een keerzijde. Als iemand niet lopen kan, kan je hem in een wheelchair zetten. Zo voelt het probleem opgelost, maar het probleem blijft. Neem de wereld met zijn veelheid en verscheidenheid weg en het probleem om in die wereld te leven lijkt opgelost, maar er is niets opgelost. Gautama Boeddha en Jezus Messias (Grieks: Christos) sloten zich niet op in een klooster. Zij wandelden vrij rond; als een bevrijd mens in de oude wereld. In de christelijke mystieke traditie zegt men: het gaat erom een nieuw mens te zijn in een oude wereld. In de taal van de Verlichting zeggen wij: Het gaat erom tot een kwaliteit van bewust-zijn te komen, waarin de eenheid van alles aanwezig is. Niet de ontkenning van de veelheid, maar het overstijgen van het functionele in een hogere bewustzijnsvorm.